Interpunctie – symbolen om een ‘plattegrond’ tot leven te brengen

Stel, er zijn geen regels over interpunctie. Of dat interpunctie niet eens bestond. Dan zou u kunnen volstaan met de volgende tekst:

we leven steeds meer in een multifunctionele multitasking wereld met snelle beelden en flitsende teksten daarentegen wordt het geschreven woord steeds vlakker en steeds eenvoudiger een juiste interpunctie is één van de middelen om een platte tekst tot leven te brengen en om u beter te profileren

Met leestekens (waaronder de hoofdletter en regelindeling), juiste interpunctie en een bescheiden gebruik van cursivering komt de tekst tot leven:

We leven steeds meer in een multifunctionele, multitasking wereld met snelle beelden en flitsende teksten.
Daarentegen wordt het geschreven woord steeds vlakker en steeds eenvoudiger.
Een juiste interpunctie is één van de middelen om een platte tekst tot leven te brengen én om u beter te profileren!

Clear communicationGeef toe: interpunctie helpt om een tekst inzichtelijker te maken.
Lees even verder voor een korte uitleg van een aantal essenties van een zinnige en consequente interpunctie.

. [punt]
Hiermee laat u zien dat de zin eindigt.

, [komma]
Te gebruiken om een onderbreking in uw woordenstroom aan te brengen, om iets aan te vullen, om een betekenis toe te voegen.

Ziet u het verschil tussen deze twee zinnen?

Pas op David.
Pas op, David.

Of:

Dank David voor xyz.
Dank, David, voor xyz.

De komma helpt dus om misverstanden te voorkomen.

’ [apostrof]
Dit is Davids boek. Dat is Indra’s boek.

Waarom de ‘bezittelijke s’ met een apostrof bij Indra? Omdat as een eigen, bestaand woord is.
Gebruik deze apostrof om verkeerd lezen te voorkomen. Het is dan ook een leesteken.
Dat David’s steeds meer gebruikt wordt, is te wijten aan de invloed van de Engelse taal.

Er is ook een weglatingsapostrof, waar ’s avonds voor des avonds staat. Let wel:

's Ochtends

Het tweede is juist. Het eerste is onjuist, maar dat ligt aan Word – het programma kent geen verschil tussen een openingsaanhalingsteken en een weglatingsapostrof.
Dit is dus helemaal mis:

Back to the 70'

Let wel: een komma ligt op de regel, een apostrof zweeft boven de regel.

– [koppelteken]
Te gebruiken om woorden, die bij elkaar passen maar nog niet één woord zijn, te verbinden. Bijvoorbeeld: ‘mede-oprichter’, ‘oud-burgemeester’.
Ook in namen, zoals ‘mevrouw Janssen-Bolsma’.
(De versie ‘mevrouw Janssen – Bolsma’ is dus incorrect.)

Vaak wordt het koppelteken als zogenaamde bullet gebruikt. Dan volgt er een spatie voor het eerste woord van de opsomming.

– [gedachtestreep]
Om een tussenzin te plaatsen binnen een zin. De gedachtestreep – met aan weerszijden een spatie – kunt u evengoed door (…) [haakjes] vervangen.

Word verandert een ‘gewoon’ koppelteken in een bredere gedachtestreep.

: [dubbelepunt]
Kortom: ik ga niet, ik heb wat beters te doen.
Zij zei: “Neem ook wat bloemen mee!”
Er volgt nog iets. De bewering is nog niet af.

Na een dubbelepunt volgt een kleine letter, zoals in het eerste voorbeeld. In het tweede voorbeeld hoort juist een hoofdletter vanwege de aangehaalde tekst.

; [puntkomma]
Te gebruiken in een zin die bestaat uit twee (of meer) zelfstandige zinnen die nauw met elkaar te maken hebben. Toetsen of een puntkomma klopt? Als u het door een punt kunt vervangen, dan klopt het.
Het vierde kwartaal ligt achter ons; 2012 is geschiedenis.
Het volgende is een voorbeeld van het vaak doch foutief voorkomen van een komma, waar nou juist een puntkomma behoort te staan:
Het formulier kunt u aanvragen bij het secretariaat, dit kan ook via onze website.

Een ander – en overbodig – gebruik van de puntkomma is aan het einde van iedere regel in een lijst, zoals met bullets. Omwille van de leesbaarheid kunt u gerust deze puntkomma’s alsook de laatste punt weglaten.

“…” [dubbele aanhalingstekens] en ‘…’ [enkele aanhalingstekens]
Ze zijn leestekens die gebruikt worden om aan te geven dat een uitspraak, citaat of zin letterlijk wordt weergegeven (aangehaald). Afhankelijk van de taal en het medium kunnen aanhalingstekens verschillende vormen aannemen (zoals «…» in Frankrijk en delen van België).

Jan zei: “Hallo.”
Jan zei: “Frank zegt dat hij ‘ziek’ is!”
(Ironisch bedoeld.)
Let wel: het afrondende leesteken van de zin (. ? !) hoort binnen het afrondende aanhalingsteken behalve in zo’n voorbeeld met citaat:

Ik stoor me aan het gebrek aan komma’s zoals in “Dank je beste David voor je bericht”.
En ook hier:
“Interessant,” zei hij.
“Interessant!” reageerde hij enthousiast.
“Interessant?” vroeg hij.

Een laatste reden om nog meer aandacht te besteden aan een juiste interpunctie
Als u klantgericht wilt schrijven, dan helpt u uw lezer uw woorden te volgen en makkelijk te begrijpen.
De ‘leessignalen’ van interpunctie zijn een juist middel om dit doel te bereiken!

 

Clear communication (2)

, , , , , , , ,

6 reacties op Interpunctie – symbolen om een ‘plattegrond’ tot leven te brengen

  1. Maarten Box 1 februari 2013 op 18:18 #

    Hallo David,

    Taalgrammatica is voor mij een glibberig gegeven, omdat het de concreetheid van exacte vakken mist. Neem nou het woord gedachtestreep in bovenstaande tekst. Volgens mij is het gedachtenstreep, want het betreft toch meer gedachten?

    Je schrijft een keer dubbelepunt aan elkaar. Ik zou voor dubbele punt kiezen, maar ik ben volkomen de koers kwijt wanneer woorden nu bij elkaar horen, een verbindingsstreepje krijgen, of nog apart blijven. Word vergroot met zijn spellingscontrole de verwarring op dit gebied nog meer.

    Hoop dat deze geschreven reactie op grammaticaal en interpunctie gebied voldoet.

    Hartelijke groet,
    Maarten

    • David 1 februari 2013 op 19:49 #

      Ja, Maarten, je snijdt een interessant onderwerp aan dat de basis raakt.
      Wat heeft het nou voor nut, alles schrijf- en taalregels?

      Vergelijk het even met de regels die voor het verkeer gelden.
      Uiteraard is er behoorlijk wat vrijheid én er zijn algemene regels ofwel geboden die in principe voor iedereen gelden, zoals STOPPEN wanneer het verkeerslicht op rood staat.

      Wat we wel weten is dat er velen zijn die deze regels negeren. Meestal (gelukkig!) zonder nare consequenties, maar af en toe wel. En zeker schept hun gedrag onduidelijkheid voor andere weggebruikers.

      Zoals de titel van mijn stuk aangeeft, hebben de leestekens terdege een functie, getuige de twee versies van dezelfde alinea.

      Wat betreft spelling:
      – ja, het is wel ‘gedachtestreep’
      – een dubbelepunt is een leesteken; een dubbelpunt is iets anders; en een dubbele punt wéér iets anders!

      En ja, het programma Word maakt ook foutjes, maar vooral wanneer de gebruiker verzuimt om de juiste controletaal aan te vinken.
      Maar geef Word niet alle schuld – er zijn nu eenmaal velen die met hun taal door roodlicht rijden!

  2. Eric Schmidt 1 februari 2013 op 19:07 #

    Hoe zit het, David, met cijfers?
    Is het €1,200.78 of €1.200,78?

    • David 2 februari 2013 op 10:45 #

      Hier ben ik blij mee, Eric!
      Ja, het kan verwarrend zijn – vooral voor Nederlanders en degenen zoals jij die in Zuid-Afrika wonen waar beide systemen worden gehanteerd.
      We hebben het hier over eenvoudige internationale ‘conventies’: algemeen aanvaarde regels.

      In Nederland en België zetten we een komma voor decimalen, zoals in €14,95 en $140,00.
      Daarin verschillen we van Engelstalige landen, waar de punt het decimaalteken is: $140.00.

      In Nederland en België wordt een komma gezet tussen ‘hele getallen’ en decimalen (die niet voor niets ook wel ‘de cijfers achter de komma’ genoemd worden).
      Het decimaalteken wordt gebruikt in geldbedragen, maar ook in andere getallen. Voorbeelden:

      (1) Jan Douwe is 1,96 m lang.

      (2) De oppervlakte is 30,25 m2

      (3) Als we 9 door 2 delen, krijgen we 4,5.

      (4) Er is sprake van 6,3 procent huurstijging.

      Het decimaalteken in Engelstalige landen is de punt. Bijvoorbeeld: 4.5 inch, $1.95.

      Overigens wordt internationaal (dus ook in Nederland en België) wel een punt gebruikt als decimaalteken in statistische getallen:

      (5) p = .65

      Let wel: 65 spreken we uit als ‘vijfenzestig’. 0,65 (of 0.65) is ‘nul komma zes vijf’ (of ‘punt zes vijf’).

  3. Ronald de Caluwé 13 december 2013 op 16:08 #

    Dank je, David. Dit is een duidelijk stuk en leest ook nog eens ‘lekker weg’…
    Ik ben zo vrij een vraag te stellen, in de hoop ook zo’n heerlijk to-the-point antwoord te krijgen: hoe zit dat nu met het woordje ‘en’ na een komma? Dat schijnt ‘not done’ te zijn, maar ik snap dat niet.
    Welke (ongeschreven?) wet zit hierachter?

    Dank voor je mooie schrijfsels!

    Hartegroet,
    Ronald

    • David 13 december 2013 op 16:27 #

      Dank voor je waardering, Ronald.
      Antwoord op je vraag:
      NL: “Vandaag gaan we het hebben over appels, peren en bananen.”
      E (UK): “Today we’re going to discuss apples, pears and bananas.”
      E (US): “Today we’re going to discuss apples, pears, and bananas.”
      Zie het verschil.
      Het is subtiel.
      Het is juist onder de invloed van Amerikaans – met iets andere regels voor interpunctie, spelling én grammatica – dat ook Nederlands aangetast wordt en menigeen twijfelt en ‘doet maar wat’.
      Zo komen deze twee interpunctiestijlen door elkaar voor in een en hetzelfde Nederlandse tijdschrift:
      “We gaan het zó doen”, zei Fred.
      “Nee, we gaan het zó doen,” zei Marc.
      De tweede versie is zowel juist als logisch; zie mijn artikel en vergelijk met de plaatsing van ! of ?.

Geef een reactie

Een site van WebZenz.