| |
 print deze bladzijde |
Heijn, regio-manager bij een telecombedrijf, stormt binnen voor zijn derde sessie. Hij is kwaad op zijn baas, Joop, die hem een streek heeft geleverd. Hij reageert bevestigend op de vraag: 'Wil je er meer over leren?' Ik vraag hem om bij de flipover te staan en een lijst op te schrijven van Joops eigenschappen waarmee hij zoveel moeite heeft. Heijn pakt een stift en begint furieus te schrijven. Na zo'n 8 kenmerken is hij wat rustiger, en toch nog steeds boos. 'Heijn, pak een andere kleur stift en zet een vinkje bij die eigenschappen waar jij er meer van zou willen hebben.' Op dat moment valt het muntje bij Heijn ... wat leidt tot een interessant consult over 'lastige mensen', verantwoordelijkheid en de richting van zijn ontwikkeling. |
Pieter is senior adviseur bij een gerenommmeerd adviesbureau. Hij heeft de taak om binnen enkele weken een belangrijk rapport te presenteren in het Engels. Tijdens de sessie bespreken we hoe hij de informatie het beste kan presenteren. Pieter krijgt inzicht in de dynamiek en de methodiek van effectief presenteren, in tegenstelling tot de saaie lezing die hij tot nu toe meestal hield. Hij ziet dat hij veel wil veranderen en aanpassen in z'n sheets en vraagt om een vervolgsessie twee weken later. Pieter komt op tijd voor de afspraak, gaat zitten, smijt de sheets op de tafel en zegt direct: 'De presentatie, dat zit nu goed. Dat begrijp ik wel. Waar ik het meest tegenop zie is - ik ben gewoon bang om voor een groep te staan.' Pieter is een grote man, komt zelfverzekerd over, was vroeger piloot bij de luchtmacht ... en tóch.
'Wil je daaraan werken?' 'Ja, zeker!'
Binnen 20 minuten zijn we bij de kern van zijn angst. Dat blijkt iets uit zijn jeugd te zijn. Pieter wordt zich volledig bewust van deze ervaring. Hij is duidelijk opgelucht en voelt zich nu in staat om een succes te maken van zijn presentatie voor de groep. |
Krijn is directeur van een logistiek bedrijf. Jong in jaren, oud in uiterlijk, glimlacht amper, reageert secondair, heeft een hekel aan recepties, en presenteren - wat wel bij zijn functie hoort - laat hij liever aan een ander over. Op aanraden van zijn PR-adviseur maakt Krijn de eerste afspraak. In deze sessie help ik hem om zijn doelen vast te stellen. Ik onderzoek waar zijn grenzen liggen, en zijn bereidheid om te veranderen - die veranderingszin blijkt heel hoog te zijn. Drie maanden en nog twee sessies later is Krijn een veranderd mens! Inmiddels is hij bij een image consultant geweest voor professioneel advies over zijn kleding (kleur en stijl) en heeft het begin van een lange serie (veelal pijnlijke) afspraken achter de rug met een tandarts om zijn gebit te reguleren. Eindresultaat is dat Krijn op zijn ideale gewicht komt, graag glimlacht (trots op z'n gebit!), zich energieker voelt dan ooit, spontaan en direct is in zijn reacties, en met plezier presenteert! |
Vraag: Wat hebben Heijn, Pieter en Krijn gemeenschappelijk?
Antwoord: Eén of meer doelen.
|
Wat is coachen?
Coachen is een ander helpen zijn doelen te bereiken.
Coachen is een ander helpen zijn weg te vinden ook wanneer hij wéét dat hij 'iets' wil veranderen, en zijn doel(en) nog niet heeft vastgesteld en weinig of niets weet van de weg. Het is een ander helpen z'n eigen waarheid te ontdekken ('de laagjes eraf').
Over 'effectief coachen' en 'methodieken' zullen vast evenveel meningen en mogelijkheden zijn als er coaches, trainers en therapeuten zijn. Om met succes het advieswerk te kunnen doen, zullen al deze hulpverleners waarschijnlijk enkele van deze eigenschappen hebben:
- inzicht
- ervaring (persoonlijke ontwikkeling)
- een betrouwbare uitstraling
- professionaliteit
- persoonlijkheid (charisma)
- empathie (invoelings-/inlevingsvermogen)
- 'ik ben er al geweest'
- verantwoordelijkheidsbesef
- menselijkheid
- therapeutische opleiding
- iemand graag iets willen leren of overbrengen
- enthousiasme
- de persoonlijke motivatie om juist dít werk te doen
De gevaren van een paradigma
De grenzen die u voor uzelf stelt, vormen het kader van het paradigma waarin u leeft. Het is het geheel aan overtuigingen die bepaalt hoe u reageert op de gebeurtenissen en de mensen in uw leven. Het bepaalt de mate van verantwoordelijkheid die u voor uzelf neemt voor wat u overkomt. Het is uw denkstijl, uw taalgebruik, uw gewoontes. U zou kunnen zeggen dat het paradigma dat u leeft, mede uw persoonlikheid bepaalt.
Aangenomen dat coachen een middel ofwel een weg is om een ander te helpen zijn leven op een andere manier vorm te geven, is veranderen geboden. Want: 'Als je altijd blijft doen (en denken) wat je altijd hebt gedaan (of gedacht), zal je altijd krijgen wat je altijd hebt gekregen.' Een definitie van gekte is: 'Hetzelfde blijven doen, en een ander resultaat verwachten.'
Daarom kijken we met coachen naar hoe we het paradigma kunnen veranderen, waar de grenzen rekbaar zijn, waar de klant bereid is om te werken, om ten slotte een nieuw, bewust gekozen pardigma te vormen.
Invalshoeken
Er zijn vier hoofgebieden waarop het effect van coaching en persoonlijke groei te merken is, vier gebieden die ieder een aparte invalshoek betekenen ... en die de andere drie vervolgens beïnvloeden.
De meeste van mijn klanten (willen) beginnen bij het mentale, het gebied van ratio, logika, denken, analyse ... en praten. Dit is het gebied van de taal. Het is voor velen een 'eye-opener', een nieuwe richting in het bewust hanteren van de taal: negatief taalgebruik een positieve wending geven.
Oud: 'Hier ben ik nog nooit geweest!'
Nieuw: 'Hier kom ik voor het eerst!'
Oud: 'Vindt u het niet leuk om met ons mee te gaan?'
Nieuw: 'Vindt u het leuk om met ons mee te gaan?'
Oud: 'Vergeet uw handtekening niet!'
Nieuw: 'Zet uw handtekening!'
Oud: 'Je hebt gelijk.'
Nieuw: 'Ik ben het met je eens.'
Oud: 'Je maakt me ongelukkig.'
Nieuw: 'Ik voel me ongelukkig.'
Oud: 'Ik wil de salade.'
Nieuw: 'Wil je me de salade geven?'
Oud: 'Ik begrijp je niet.'
Nieuw: 'Wil je dat uitleggen?'
Oud: 'Ja, maar ...'
Nieuw: 'Ja, én ...
Oud: 'Ik heb zoveel problemen, het is zo moeilijk.'
Nieuw: 'Er liggen wat taaie uitdagingen vóór me.'
Oud: 'erg, zeer, verschrikkelijk, geweldig, ontzettend ...'
Nieuw: 'heel, enorm, bijzonder ...'
Dit zijn natuurlijk slechts enkele voorbeelden om u een idee te geven van waar het om gaat op taalniveau. Dit zijn voorbeelden van uitingen, en wat we werkelijk willen bereiken is het herformuleren van de gedachten, vooral de gedachten die te maken hebben met de eigendunk ('self esteem'). Henry Ford zei ooit: 'If you think you can, or think you can't, you'll always be right.' Er zijn 'empowering thoughts' (gedachten die energie en kracht geven) en 'limiting thoughts' (belemmerende of beperkende gedachten). Door aandacht te besteden aan de taal, verandert langzaam de kwaliteit van de gedachten, het innerlijke gesprek.
De tweede invalshoek is het emotionele.
Een grote ontdekking voor velen is dat praten alléén niets oplost op het emotionele vlak; wel kan praten helpen met het openbaren - het naar boven brengen - van blokkades. Wanneer we bereid zijn om ruimte te geven aan wat we voelen, dan leven we meer in het moment. Een interessante ontdekking (vooral voor de mannen) is het verschil tussen emotioneel zijn en gevoelig zijn. Er is zo'n taboe voor mannen om emoties te uiten dat ze ook het onderliggende gevoel negeren. In mijn coachingsessies ligt veel nadruk op het ruimte geven aan de gevoeligheid (wat bij de klant meestal als heel bevestigend werkt) en het leren deze te verwoorden (het mentale). Zo ervaart de klant z'n oorspronkelijke kracht. Dit is het gebied waarop op korte én lange termijn de grootste winsten te boeken zijn. Dit is het gebied van ontwikkeling dat de meeste angsten oproept.
De derde invalshoek is het fysieke.
NLP-ers weten dat verandering op het fysieke niveau de snelste manier is om de gevoelens en gedachten te beïnvloeden. Sta werkelijk recht op, en u komt oprecht over. Dit is het gebied van fysieke activiteit, van sport, van energie en vooral van doen.
Marc, een twintiger, komt voor consult omdat hij ontdekt dat zijn lage eigendunk hem in de weg zit. Het is aan hem te zien: zijn persoonlijke verzorging is even slordig als de kwaliteit van zijn kleding; hij is kilo's te zwaar en ziet er pafferig, bleek en ongezond uit. Verder blijkt dat hij in een relatie zit die voor hem ongezond is; hij voelt zich ondergewaardeerd door zijn partner, maar het ontbreekt hem aan durf en zelfvertrouwen om z'n vrijheid te zoeken. Eén van de eerste adviezen is zich in te schrijven bij een sportschool om aan zijn conditie te werken. Het eerste consult biedt hem de nodige ondersteuning zodat bij de vervolgsessie zes weken later al een groot verschil te zien is in z'n uitstraling: het 'investeren' in z'n eigen lijf heeft heel wat wakker gemaakt bij Marc! |
De derde invalshoek bevat veel mogelijkheden voor verandering.
In Marcs geval hoort een bezoek aan een 'image consultant' (om te leren zich optimaal te kleden) en aan een voedingsdeskundige (om te leren zich optimaal te voeden) bij het proces.
Typerend voor vele klanten die zo fysiek in de klem zitten, is dat ze vergeten zijn hoe ze rechtop kunnen staan of lopen. De onbewuste spanning (stress) die ze continu in hun lichaam hebben, maakt het onmogelijk voor hen om te ontspannen.
Een serie sessies bij een massage-therapeut (héél anders dan sportmassage of fysiotherapie, een benadering gebaseerd op Rebalancing®, en soms ondersteund door chiropractie) helpt hen te ontspannen zodat het lichaam zichzelf kan ontknopen. Werken in warm water (Aqua-Wellness® en AquaCoaching®) is een krachtige vervolgstap voor de klanten die het aandurven.
Ja, 'aandurven', want al deze stappen zijn confronterend.
Het is de confrontatie met de eigen grenzen én de bereidheid deze te versoepelen, te overschrijden en uiteindelijk te verleggen. Loslaten, met als volgende uitdaging het vertrouwen dat het allemaal goed gaat. |
Eén van mijn leermeesters, Nishant Matthews, zei: 'Vroeger las ik romans; nu lees ik lichamen.' Ieder lichaam vertelt z'n eigen unieke verhaal. Om een beeld te krijgen van iemands gedachten in het verleden, is het voldoende om het lichaam (uitgekleed) nauwkeurig te bestuderen. Zoals we denken, zo worden we. Al het emotionele leed slaan we op ergens in ons lijf. Werken aan het lichaam ('bodywork') is een heel vruchtbare manier om de persoonlijke ontwikkeling te bevorderen. Omdat het een weinig bekende weg is in Nederland, maakt dat het helaas nog steeds onvoldoende gewaardeerd en gebruikt wordt; sommige klanten zijn bang voor confrontatie, fysieke aanraking en verandering.
Deze drie invalshoeken - mentaal, emotioneel, fysiek - zijn de menselijke ofwel lichamelijke uitingen van de vierde invalshoek: het spirituele. De boeken en voordrachten van Deepak Chopra zijn voor velen een introductie tot de leefwijze van de 'mind-body connection'. Ook Stephen Covey benadrukt hoe essentieel het is om dit gebied te onderzoeken. Het vormt hoe dan ook de achtergrond of basis voor alles wat we denken, hoe we denken, wat we voelen en wat we ermee doen. Covey beschrijft dit gebied als het gevoel van verbondenheid, ergens bij horen, deel uitmaken van een groter geheel. Wanneer dat gevoel aanwezig is, geeft dat meer betekenis aan het dagelijkse leven en aan de gebeurtenissen die we meemaken.
Om een beter idee te krijgen van de rol van het spirituele, kunt u de andere drie invalshoeken vergelijken met het inkt op dit papier. Het spirituele is te vergelijken met het papier zelf: het onderliggende, de achtergrond of basis waaruit álles voortkomt.
De kracht van overtuigingen
Weet u nog de wijze woorden van Henry Ford? Zijn uitspraak gaat over het onderwerp 'overtuigingen' ('belief systems')? Deze overtuigingen liggen op de grens tussen denken en voelen. We spreken ze uit als: 'Ik geloof dat ...', wat aangeeft dat we het niet 100% zeker weten en een lading subjectiviteit toevoegen om de stelling te kunnen poneren.
Iemands overtuigingen vormen de basis voor wat hem overkomt in het leven. Ze vormen immers de 'filter' waardoor hij wel of niet gegevens toelaat. Voorbeeld: iemand die zegt 'ik geloof niet in toeval' of eenvoudiger 'toeval bestaat niet', maakt het voor zichzelf mogelijk om allerlei bijzondere gebeurtenissen mee te maken, die de scepticus slechts nuchtere, opeenvolgende en onsamenhangende feiten zijn.
Een van mijn overtuigingen is: als mijn klant zijn leven wil veranderen, is het voldoende om te kijken naar zijn overtuigingen, naar hoe zijn wereld in elkaar zit. Verander de overtuigingen, en zijn externe realiteit verandert te zijner tijd mee. Durven kijken naar de overtuigingen die z'n leven beheersen, kan voor sommigen heel confronterend zijn. Voor anderen is het alleen een boeiende exercitie om de stap te maken 'van slachtoffer naar ondernemer van zijn eigen leven'.
De klant
Een sessie bestaat uit een aantal afgesproken uren. Bij aanvang vraag ik wat de klant wil bereiken. Wanneer hij dat niet weet ('doe mij maar een consult') dan is doorvragen essentieel. De meesten weten vrij precies wat ze willen. Mijn taak is om hen de spiegel voor te houden, hun hand vast te houden, en om hen te helpen de krachten te vinden die ze al in zich hebben. De coach biedt middelen aan die voor de klant nuttig en/of nieuw zijn, zoals u al in de voorbeelden heeft gelezen, of andere, specifieke therapeutische hulp.
De motivatie komt van binnenuit, want het is uiteindelijk de klant die verandert.
De coach
Vaak vertelt een baas of een personeelsfunctionaris me uitvoerig wat er mankeert aan degene die komt. Al die gegevens zet ik als vooroordelen opzij als hij belt voor z'n afspraak en op het moment dat hij binnen komt. Waarom? Om hem de optimale 'ruimte' te bieden en om hem uit te nodigen om zich open te stellen.
Ik kan dan op mijn intuïtie af gaan.
Het verloop van een consult is nooit van tevoren vast te stellen; het neemt soms de meest bijzondere wending, precies wat de klant nodig heeft om zijn doel voor dit consult te bereiken.
Coachen is een samenspel, waar de coach en de klant samen op pad gaan naar de doelen van de klant.
De afgesproken doelen voor het consult vormen een kader waarin de vragen en de uitwisseling van informatie plaatsvinden. Het is leerzaam voor beide partijen. Als ik onvoldoende open sta om van mijn klant iets te leren, dan kan ik beter ophouden met coachen!
Wilt u meer weten over coaching?
Wilt u meer weten over Rebalancing®?
Wilt u meer weten over Aqua-Wellness®
